Fərdi terapiya

Fərdi terapiya (və ya fərdi psixoterapiya), bir psixoterapevt (və ya psixoloq) ilə müştəri (və ya
pasiyent) arasında baş verən, gizlilik və güvən əsasında qurulan peşəkar bir yardım prosesidir.
Bu prosesin əsas məqsədi müştəriyə aşağıdakı mövzularda dəstək olmaqdır:
• Emosional Çətinliklər: Depressiya, narahatlıq (təşviş), stress, kədər və ya qəzəb kimi
duyğuların öhdəsindən gəlmək.
• Düşüncə və Davranış Nümunələri: Şəxsi inkişafa mane olan mənfi və ya qeyri-funksional
düşüncə qəliblərini və davranış vərdişlərini anlamaq və dəyişdirmək.
• Özünüdərketmə: Şəxsin özünü, keçmiş təcrübələrini, istəklərini, şəxsiyyət quruluşunu və
münasibət nümunələrini daha dərindən anlamasına kömək etmək.
• Həyat Keyfiyyəti: Həyatda daha sağlam qərarlar qəbul etmək, şəxsi gücünü dərk etmək və
həyat keyfiyyətini artırmaq.
Fərdi terapiya, qrup və ya ailə terapiyasından fərqli olaraq, tək bir şəxsə fokuslanır və tamamilə
onun ehtiyaclarına uyğun qurulur.
Psixoterapevtin Fərdi Terapiyadakı İşləri
Psixoterapevtin fərdi terapiya prosesindəki rolu sadəcə dinləməkdən ibarət deyil; o, peşəkar bilik
və bacarıqlarını istifadə edərək müştəriyə yol göstərən bir tərəfdaşdır.
Psixoterapevtin gördüyü əsas işlər aşağıdakılardır:
1. Qiymətləndirmə (Diaqnostika)
• Problemi Təyin Etmək: İlk seanslarda müştərinin gəldiyi şikayətləri, emosional vəziyyətini,
çətinliklərini və ehtiyaclarını detallı şəkildə dinləyir və müəyyən edir.
• Diaqnostik Üsullar: Zəruri olduqda psixometrik testlər və klinik diaqnostik meyarlardan istifadə
edərək problemin psixoloji mənşəyini dərindən araşdırır.
Terapiya Planını Qurmaq
• Məqsəd Müəyyənləşdirmə: Müştəri ilə birlikdə terapiyanın əsas məqsədlərini və gözləntilərini
formalaşdırır (məsələn, “depressiya simptomlarını azaltmaq” və ya “sağlam sərhədlər qoymağı
öyrənmək”).
• Metodu Seçmək: Öz təliminə və müştərinin ehtiyaclarına ən uyğun olan terapiya məktəbini
(məsələn, Koqnitiv Davranış Terapiyası (KDT), Psixodinamik Terapiya, EMDR və s.) seçir və
terapiya planını ona uyğun qurur.
Təhlil və İntervensiya (Müdaxilə)
• Təhlil Etmək: Müştərinin dediklərini, duyğularını və davranışlarını psixoloji nəzəriyyələr
əsasında təhlil edir.
• Dəyişikliyə Kömək Etmək: Müştəriyə mənfi düşüncə qəliblərini, disfunksional davranışları və
basdırılmış emosiyaları tanıması, ifadə etməsi və emal etməsi üçün müvafiq texnikalar
(məsələn, sərbəst assosiasiya, ev tapşırıqları, kəşf sualları) tətbiq edir.
• Özünütanıma Prosesi: Müştərini keçmiş təcrübələrinin, travmalarının və münasibət
nümunələrinin indiki həyatına təsirini anlaması üçün təşviq edir.
Güvənli Mühit Yaratmaq
• Qarşılıqlı Əlaqə: Terapiyanın effektivliyi üçün ən vacib şərt olan inam, hörmət və
qeyri-mühakiməedici bir əməkdaşlıq mühiti yaradır. Müştərinin tamamilə rahat və təhlükəsiz hiss
etməsini təmin edir.
• Emosional Dəstək: Müştəri çətin və ağrılı mövzularla üzləşərkən ona stabil emosional dəstək
verir.
5. Psixo-Təlim
• Məlumatlandırma: Müştəriyə yaşadığı vəziyyətin psixoloji əsaslarını, duyğularının vəziyyətini
necə dəyişə biləcəyini və beyin funksiyalarını başa düşməsinə kömək edir (Məsələn, stressə
qarşı müqaviməti artırma yollarını öyrədir).
Sonda, terapevt müştəriyə öz həyatı üzərində daha çox nəzarət əldə etməyə, sağlam mübarizə
mexanizmləri inkişaf etdirməyə və öz potensialını reallaşdırmağa kömək edir.